Hạnh Phúc Của Người Tu Phật
Tùy bút của Thích Phổ Huân

Khi nói về hạnh phúc người ta nghĩ ngay đến sự thành tựu, thỏa mãn những gì mong muốn. Và khi nói những gì thỏa mãn mong muốn lại trở thành vấn đề; đó là vấn đề không thể thỏa mãn được những gì mong muốn. Bởi vì đối tượng mong muốn thì vô số kể, không thể khẳng định, không thể biết được bao giờ hết mong muốn!

Thế thì hạnh phúc là hạnh phúc thế nào, và nó ra sao? Hạnh phúc có hình dáng khuôn mẫu tiêu chuẩn phổ cập hay không? Nếu nói hiện thực, hiện tại hoàn cảnh của mỗi người thì hạnh phúc của người nghèo lại khác hạnh phúc người giàu; hạnh phúc người nhỏ khác hạnh phúc người lớn; hạnh phúc người chất phát ít học khác người thông minh trí thức!

Thôi thì ta tạm hiểu hạnh phúc là những giờ phút ta thấy an lòng, an tâm thư thả. An lòng an tâm thư thả, chắc chắn rằng ai cũng thích, điều đó không phân biệt kẻ giàu người nghèo, kẻ nhỏ người lớn; và tạm nghĩ như vậy, ý nghĩa của hạnh phúc không có phân biệt, không có khác lạ gì cho bất cứ ai; mà nó là tất nhiên trong dòng sống của nhân sinh. Nhưng đời sống, sinh hoạt, hoàn cảnh con người lại đa dạng phức tạp, thì tiêu chuẩn đặt để hạnh phúc có thể phổ cập được công nhận, là khi hạnh phúc có đủ hai mặt: làm lợi người và làm lợi mình.

Điều này là tất nhiên, vì chỉ có như vậy người ta mới thấy hễ mong muốn thỏa mãn nhiều cho mình, thì phải làm sao cũng đáp lại cho người không khác; nếu không chỉ là che giấu thứ hạnh phúc ích kỷ, và tánh tham ác phát khởi từ đây.

Riêng đối với hạnh phúc của người tu, cũng chẳng có gì mới lạ, nghĩa là cũng phải nghĩ đến người đến mình. Tuy nhiên người tu Phật có hành mà không có thỏa mãn việc làm của mình, vì nếu thỏa mãn là sinh chấp ngã, chấp pháp. Hay nói đúng hơn người tu Phật nhìn các pháp là giả là huyễn nên việc làm cũng vẫn là huyễn.

Thế gian vì không nhìn các pháp là sinh diệt giả huyễn nên dù ý niệm cao thượng việc làm cao thượng, có đủ hai mặt giúp người giúp mình, thậm chí cả quên mình, nhưng vẫn còn trong vòng đối đãi của sinh tử luân hồi, vì còn chấp vào việc làm cao thượng đó. Và như thế quả báo của người như vậy chỉ sanh thiện báo nhân thiên mà thôi.

Trong ba cõi dục giới, sắc giới, vô sắc giới các pháp hiện khởi đều trong vòng sinh diệt giả huyễn, cho nên Phật dạy phải vượt qua. Do đó nếu không cầu giải thoát luân hồi, dù sanh vào cõi Vô sắc giới, vần phải chịu quả báo xoáy mòn tiêu hao, rồi lại rơi vào loay hoay trong ba cõi.

Không hiểu các pháp là sanh diệt, vô thường chúng sanh mãi là chúng sanh; ngược lại khi hiểu được pháp sinh diệt thực hành pháp xả ly, cho dù còn hình tướng phàm nhân nhưng ý niệm tư duy đã có thể khế hợp được tinh thần Bồ Tát.

Do đó hạnh phúc người tu nếu định nghĩa là không có hạnh phúc gì cả!  Nói như tinh thần kinh Kim Cang, không có hạnh phúc gì mới là hạnh phúc! Vì nếu nghĩ rằng mình có hạnh phúc nghĩa là có đối tượng đau buồn, và nếu có đau buồn thì cái hạnh phúc kia lẽ nào có thể gọi là hạnh phúc của người học Phật, vì đó là pháp phân biệt sinh diệt đối đãi. Cho nên có hạnh phúc có đau buồn chỉ đúng với người không hiểu Phật, không hiểu pháp sinh diệt huyễn mộng.

Giản dị mà nói vì không thấy đối tượng, không phân biệt nên người làm không chấp việc làm, do đó hạnh phúc trong niềm an định xả ly.

Thế thì niềm vui hạnh phúc của người tu Phật là xem các pháp sinh diệt vô thường, cho nên gia công làm thiện mà chẳng chấp trước việc làm của mình, do đó sự mong muốn làm thiện có nhiều đến bao nhiêu mà không bao giờ thấy nhiều, và như thế thành tựu thỏa mãn cũng chỉ là sinh diệt. Cuối cùng hạnh phúc là hạnh phúc nhìn thấy được hạnh phúc sinh diệt của thế gian.
Trường Hạ - Phổ Quang 2005

Source:  Tu Viện Quảng Đức        July 16, 2005


Tỳ Kheo Thích Phổ Huân